Szkolenie - 15 kwiecień 2012

     Akwarystyka morska to dziedzina, która rozwija się bardzo szybko. Nowe technologie, nowe produkty i preparaty czy w końcu nowe możliwości pojawiają się każdego dnia. Chcąc być na czasie musimy się ciągle uczyć. Dzięki uprzejmości Pana Cezarego Skatulskiego z firmy Zoofokus mieliśmy ostatnio taką szansę. Na spotkaniu, które odbyło się w jednym z hoteli pod Wrocławiem Pan Cezary podzielił się z nami wieloletnim doświadczeniem w projektowaniu i pielęgnowaniu zbiorników akwarystycznych. Dowiedzieliśmy się wielu ciekawych rzeczy o preparatach, które stosujemy i które oferujemy naszym Klientom.

Film wymaga zainstalowania aplikacji Flashplayer.

     Dzięki takim szkoleniom pracownicy Trzmiela (i inni uczestnicy) podnoszą swoją wiedzę o akwarystyce. Stajemi się bardziej świadomi i pewniejsi w tym co robimy. Pamiętamy, że akwarystyka to nie tylko nasza pasja ale również praca a wiedza jaką posiadamy to wiedza jaką przekazujemy Wam - dziękujemy.

Konspekt szkolenia

Jak założyć

 

     Założenie akwarium o małej pojemności tzw. Nano reef lub Nano rafa jest proste i może poradzić sobie z tym osoba, która nie miała do czynienia z akwarystyką morską. Należy jedynie przestrzegać kilku reguł, o których będziemy mówić. Opiszę w tym poradniku podstawy założenia akwarium i jego wyposażenia.
 
     Przede wszystkim należy się zastanowić nad wielkością zbiornika. Dobrym wyborem będzie akwarium od 50 do 100l. Obecnie, jest już na rynku kilka zestawów, które można zaadoptować na Nano rafę lub wręcz są dedykowane jako mini akwarium morskie. Można podjąć się też wykonania takiego na bazie typowego akwarium. Samodzielna konstrukcja pozwala na decyzję ile i jaki rodzaj światła będzie w akwarium. Będzie to miało wpływ na możliwość trzymania wielu rodzajów  koralowców. Mimo wszystko skoncentrujmy się na gotowych akwariach, ponieważ nie wszyscy są majsterkowiczami i mają czas na samodzielne wykonanie instalacji oświetleniowej czy obudowy.
 
     Wracając do światła, które znajdziemy w tych akwariach, to powinniśmy wybierać takie, które zapewnią minimum 0,7W na litr wody w akwarium. Jest to  prosty przelicznik, ale dający pogląd czy akwarium będzie doświetlone czy nie. Dodatkowo powinno się składać z przynajmniej dwóch źródeł światła. Pozwoli to na dobór temperatury barwowej światła, która będzie  odpowiednia dla obsady akwarium.
 
     Następnym elementem jest filtracja, która powinna być oparta na naturalnej metodzie, tzn. żywej  skale. W tym miejscu kilka słów chciałbym poświęcić wyjaśnieniu co to takiego jest żywa skała. Przede wszystkim jest to rafa koralowa, a ściślej mówiąc obumarła jej część, na której rosną nowe kolonie koralowców. Koralowce rosnąc w kierunku światła zostawiają za sobą szkielet wapienny, który przez tysiące lat stworzył rafę koralową. W ten sposób pozyskana rafa koralowa, najczęściej z osuwisk, które powstały podczas sztormów, jest transportowana drogą lotniczą do hurtowni i sklepów. Co w niej takiego cennego, że musi być tak szybko i  jednocześnie drogo transportowana? Otóż zawiera w sobie mnóstwo mikroorganizmów, które odpowiadają za jakość wody. Znajdują się w żywej skale bakterie nitryfikacyjne i denitryfikacyjne, które odpowiadają za rozkład materii organicznej. Wspomagają je organizmy wyższego rzędu jak wieloszczety – robaki, które zjadają detrytus i resztki pokarmów przerabiając je na prostsze produkty. Ponadto inne filtratory tak jak ślimaki. W ten sposób wkładając żywą skałę do akwarium z wodą zasoloną tworzymy mały ekosystem z wodą morską. Odpowiednia ilość to 10 – 15% objętości akwarium czyli na każde 10 litrów wody od 1 do 1,5kg skały. Decydujący będzie tu wystrój akwarium. Skałę należy układać w ten sposób, aby mogły na niej być położone koralowce i przymocowane jeśli będzie taka potrzeba. Możemy szukać niewielkich kawałków, które będą razem stanowić ciekawe formy. Ważne, żeby można było na niej układać koralowce, które później nabędziemy. Jednocześnie pamiętajmy o odstępach między skałkami tworząc przestrzenie do pływania i kryjówki dla rybek. Robimy to bez wody ponieważ łatwiej jest tak układać, a po drugie zmętniała woda nie pozwala właściwie ocenić efektu naszej pracy. Możemy zawsze później poprawić nasze dzieło.
 
     Dno  akwarium możemy pokryć bakteriami w postaci żelu, który przylgnie do  szkła i spowoduje, że bakterie nie rozpłyną się po całym akwarium w  poszukiwaniu miejsca do zasiedlenia. Podobnie traktujemy wszystkie  części mechaniczne filtrów. Następnie na spód akwarium wysypujemy piasek  koralowy, najlepiej tzw. żywy. Zawiera on przetrwalniki wielu  pożytecznych szczepów bakterii nitryfikacyjnych, które pomogą w  dojrzewaniu zbiornika. Wystarczającą ilością będzie ok. jednego  kilograma na 10l wody. I znów dodajemy szczepów bakterii w  płynie. Dodatkowo suplementowane bakterie mogą zdecydowanie skrócić czas  dojrzewania akwarium i uniknąć związanych z tym efektów ubocznych jak  porost glonów nitkowych. Jest to jedna z najważniejszych czynności jaką  wykonujemy przy zakładaniu akwariów, nie tylko Nano raf.
 
     Ważnym  elementem wyposażenia technicznego akwarium morskiego jest odpieniacz.  Służy on do usuwania zanieczyszczeń na poziomie białek, które zostają  przetworzone w wyniku rozkładu przez bakterie na amoniak, azotyny i  azotany. Czyli, im mniej materii organicznej – białka, tym mniej  szkodliwych zanieczyszczeń w wodzie. Z drugiej strony odpieniacz usuwa  też pożyteczne składniki zawarte w wodzie. Stąd jest niezbędna  suplementacja wielu mikro i makroelementów. Jednak chcę zdecydowanie  podkreślić, że odpieniacz ma więcej zalet niż wad i gorąco będę go  polecał. Pozostaje problem znalezienie odpieniacza niewielkich rozmiarów  o skutecznym działaniu. Na szczęście w tak małych akwariach do  filtracji nie musimy używać odpieniacza, w tym przypadku wystarczy żywa  skała i okresowe oraz stałe podmiany wody, o których wspomnę w dziale  Opieka nad Nanorafą.
 
     Gotowe zestawy akwariowe mają jeszcze tę  zaletę, że mają wbudowane  filtry przelewowe, które wykorzystujemy  przede wszystkim jako filtrację mechaniczną, ale także w razie potrzeby  możemy wypełnić odpowiednimi wkładami jak np. węgiel aktywowany.
 
     Pozostanie nam jeszcze dobranie odpowiedniej pompki cyrkulacyjnej, która nie pozwoli na powstawanie zastoin wody.
 
     Teraz  czas na przygotowanie wody morskiej. Potrzebujemy wody  demineralizowanej lub przefiltrowanej przez filtr odwróconej osmozy, w  skrócie RO. Woda wodociągowa lub głębinowa posiadają zbyt dużo  szkodliwych związków, które mogą mieć niekorzystny wpływ na nasze  akwarium. Jeśli nie posiadamy lub nie możemy zainstalować filtra RO to  wodę taką możemy pozyskać, w niektórych sklepach akwarystycznych lub  stacjach demineralizowania wody.
 
     Bardzo ważnym elementem w Nano  akwariach jest jakość soli. Czym mniejsze akwarium tym jej jakość   powinna być jak najwyższa. Będzie ona głównym źródłem dostarczania do  akwarium mikro i makroelementów. Dobre, a przez to droższe sole są w nie  bogate, w składzie przypominającym naturalny skład wody oceanicznej.  Jest to bardzo istotne dla kondycji zwierząt, które pojawią się w  akwarium. Do uzyskania właściwego zasolenia potrzebujemy hydrometru,  niedrogiego urządzenia, które powinno nam wskazać zasolenie na poziomie  1,023 s.g. Używając grzałki podgrzewamy wodę do ok. 26º C. Rekomendowana  temperatura powinna się zawierać pomiędzy 25º a 27º C. Z doświadczenia  mogę poradzić, aby najpierw wysypać żywy piasek, później ułożyć żywą  skałę i na końcu zalać zasoloną wodą. Taka kolejność jest przede  wszystkim wygodna ze względu na układanie skały nad czym mamy pełną  kontrolę, ponieważ woda może zmętnieć i nie będziemy mogli na bieżąco  ocenić naszej pracy. Po zalaniu wodą zawsze możemy dokonać poprawek  jeśli się okaże w przyszłości, że coś nie pasuje.

I tak mamy uruchomione nasze małe akwarium morskie.

     Teraz  rozpocznie się okres dojrzewania akwarium, który może trwać do 6-ciu  tygodni. W niekorzystnym układzie oprócz dłuższego czasu dojrzewania  wystąpić może wzrost glonów nitkowych, który po tym czasie zacznie  ustępować i zacznie przybywać fioletowych, wapiennych glonów na skale i  ścianach akwarium. Jeśli nie użyjemy skały prosto z transportu,  niedoświetlimy na początku akwarium i użyjemy dodatkowo bakterii to mamy  szansę na skrócenie czasu dojrzewania i pojawienie się znikomych ilości  glonów. Jednak zawsze występują objawy dojrzewania akwarium, w którym  to czasie pojawia się znaczna ilość związków amonowych, a nie ma jeszcze  dość dużo bakterii, aby szybko zamienić je na azotany. I właśnie, kiedy  już nie ma śladu amoniaku i azotynów w akwarium, a pojawiają się  śladowe ilości azotanów możemy mówić o zakończeniu procesu dojrzewania  akwarium. Od tego momentu możemy wprowadzać do akwarium pierwsze  zwierzęta.

Opieka nad Nano rafą

 

     Wielu hobbystów morskich będzie miało swój pogląd na zasady opieki nad  małym akwarium morskim. Chciałbym przedstawić tu swój pogląd na ten  temat, poparty wieloletnim doświadczeniem w zakładaniu i opiece nad różnymi akwariami morskimi. Nano rafa to dość specyficzny rodzaj takiego akwarium, ponieważ najczęściej pozbawiony jest otoczki technicznej jaka jest przypisana do większych akwariów. Akwarium morskie jest przeznaczone z całą pewnością dla akwarysty systematycznego. Nie wymaga  poświęcenia mu zbyt wiele czasu, ale wykonywane czynności powinny być w regularnych odstępach czasu, łącznie z prowadzeniem dziennika. Pozwoli to na dostrzeżenie pewnych zjawisk w dłuższym okresie czasu i w zależności od ich oceny na podjęcie odpowiednich działań.

     Małe akwarium, dodatkowo bez odpieniacza jest szczególnie podatne na  zachwianie parametrów wody. Wynika to z tego, że np. nawet niewielkie przekarmienie, może doprowadzić do szybkiego wzrostu azotanów i fosforanów, a okresowo również amoniaku i azotynów. Można tego uniknąć stosując się do pewnych reguł, o których mówi ten artykuł.

     Poświęcenie codziennie kilku, kilkunastu minut pracy przy akwarium może w  zupełności wystarczyć, aby stale utrzymać akwarium w dobrej kondycji. I tak codziennie powinniśmy zwracać uwagę na temperaturę wody, oraz uzupełniać wodę odparowaną. Raz w tygodniu należy podmienić wodę w ilości 5 do 10%. To jest najważniejsza czynność przy opiece nad Nano rafą i tajemnica sukcesu. Usuwając zanieczyszczenia uzupełniamy wiele związków mineralnych niezbędnych dla dobrej kondycji wielu mieszkańców akwarium. Skąd mamy wiedzieć ile powinniśmy podmieniać wody powiedzą nam wyniki testów i w późniejszym czasie obserwacja zwierząt, zwłaszcza koralowców. Mogę zaręczyć, że z czasem będziecie Państwo mogli zauważyć związek zachowania się koralowców w stosunku do zanieczyszczenia wody, jej podmian i karmienia. Przed podmiana wody dokonujemy pomiaru  zasolenia, Ca, kH, pH, Mg i NO3. W zależności od koncentracji zmierzonych związków odpowiednio je suplementujemy. Wskazanie zawartości NO3 mówi nam o tym czy akwarium nie jest zbytnio przerybione lub  przekarmiane. Gdyby wartość NO3 przekraczałaby za każdym razem 20mg/l będą potrzebne zwiększone podmiany wody. Ale spróbujmy znaleźć przyczynę takiego stanu, a jak wspomniałem wcześniej, przekarmianie może być głównym powodem wzrostu azotanów. Podstawową zasadą jest, że karmimy częściej mniejszymi porcjami a nie jednorazowo i dużo. Część pokarmu wpada do filtra i tak zalegając zanieczyszcza wodę, więc wyłączajmy pompę obiegową podczas karmienia. Jest to zwłaszcza wskazane przy  posiadaniu spokojnych, powolnych rybkach jak np. iglicznie czy koniki morskie, ponieważ nie są na tyle szybkie, aby się najeść zanim zjedzą  pokarm inne ryby, czy zniknie w filtrze.

     Po podmianie wody warto dodać bakterii, które pomogą w usuwaniu zanieczyszczeń w postaci zalegających resztek pokarmu czy detrytusu. Zwłaszcza w przypadku wzrostu zanieczyszczeń związkami amonowymi i azotowymi mogą się stać nieocenioną pomocą w ich usunięciu. Nigdy dbałość o jakość wody nie będzie przesadą.

     Kiedy z czasem opanujemy ilości dodawanych mikro  i makroelementów, a wartości po wykonaniu testów będą stabilne to  wybrane parametry wody będziemy mogli kontrolować rzadziej, jednak musi  to pozostać systematyczną procedurą. Dzięki temu lepiej poznamy i zaczniemy rozumieć potrzeby mieszkańców naszego akwarium.

     Następną  istotną rzeczą, o której znaczeniu musimy wiedzieć to światło. Jego  jakość i ilość jest niezbędne do życia większości koralowców. Dobór właściwego widma nie stanowi dziś problemu. To co zależy zdecydowanie od  nas, to ilość dostarczanego światła lub inaczej łączna moc zainstalowanych źródeł światła – najczęściej świetlówek. Jeśli już mamy  dobrane widmo i moc do obsady akwarium pozostaje nam pamiętać o  systematycznej wymianie ich na nowe. Wraz z upływem czasu skuteczność świetlna źródeł światła jest coraz mniejsza. Z tego powodu co 6 – 10  miesięcy powinniśmy je wymieniać. Zdecydowanie najczęściej świetlówki  aktyniczne – o niebieskiej barwie światła. Nasze oczy dzień za dniem przyzwyczajają się do aktualnego natężenia światła i nie zauważają jego  niższej wartości niż była na początku. Moglibyśmy ocenić tę zmianę np. ustawiając parametry ekspozycji w aparacie fotograficznym ustawionym na  akwarium z nowymi świetlówkami. Po zanotowaniu ustawień czasu, przesłony i ISO powtórzmy to samo za pół roku. Ustawiamy to samo ISO, czas i  przesłonę. Aby uzyskać taką samą ekspozycję będziemy musieli otwierać przesłonę obiektywu co będzie dowodem, że mniej światła dociera do aparatu fotograficznego. Może to nie być jeszcze zasadnicza różnica jak  np. po roku, ale dla koralowców to już będzie odczuwalne jak dla  aparatu.

     Raz w miesiącu można włożyć do filtra węgla aktywowanego. Usunie on z wody zanieczyszczenia organiczne, przebarwienie wody oraz inne szkodliwe związki, również te pochodzące od  koralowców. Pamiętajmy jednak, że tak jak węgiel usuwa szkodliwe związki, tak samo i pożyteczne mikro i makroelementy. W związku z tym,  po użyciu węgla należy dodać preparatów suplementujących mikro i makroelementy przeznaczonych dla Nano raf.

     I to już właściwie wszystko z najważniejszych rzeczy. W miarę jak będzie rozwijało się  Państwa akwarium będą pojawiały się pytania, wątpliwości. Nie dziwcie  się, że na wasze pytania będą padać różne odpowiedzi, czasem na pozór  wykluczające się. Może to wynikać z charakteru akwarium, na podstawie  którego ktoś udziela rady. Jednym z przykładów takich rad jest częstotliwość i ilość podmienianej wody. Pamiętam kiedy próbowaliśmy z  klientem dojść do przyczyny, dlaczego jego akwarium przez okres ponad 3 miesięcy jest ciągle w stadium dojrzewania, ma niesamowity wzrost glonów nitkowych. Przepytałem go ze wszystkich możliwych parametrów wody  jakich mógł dokonać pomiaru. Akwarium było niezarybione, więc nie było  problemu przerybienia. Właściwa ilość dobrej żywej skały. Generalnie porażka przy braku możliwości znalezienia przyczyny. Z jakiegoś powodu spytałem jeszcze o podmiany wody, chociaż kto by w takim akwarium  podmieniał wodę. Okazało się, że za czyjąś radą podmieniał 30% tygodniowo. Za moją radą zaprzestał całkowicie podmian. Kiedy po miesiącu się znów spotkaliśmy akwarium było nie do poznania, prawie bez glonów i szybko przybywało fioletowych glonów wapiennych. Można było rozpocząć standardową opiekę nad akwarium. W innych przypadkach po dłuższym działaniu akwarium, i wciąż dobrych parametrach wody  korzystnie, zwłaszcza na koralowce działa zwiększona podmiana wody. W  dwóch, trzech turach około 50%. Gdyby osobno rozpatrywać te sytuacje  można by było dojść do odmiennych wniosków na temat podmian wody.

Parametry wody

 

     Woda w akwarium morskim musi spełniać ostrzejsze kryteria niż w akwarium   słodkowodnym. Ryby, ale przede wszystkim bezkręgowce są bardzo wrażliwe na zanieczyszczenia wody. Również duże znaczenie ma właściwe suplementowanie wody mikro i makroelementami. Najpierw poruszę temat zanieczyszczenia wody związkami azotowymi i fosforanami. Będzie ta   sprawa wielokrotnie powracać, ponieważ są one jedną z najczęstszych przyczyn problemów w akwarium. Woda morska wód rafowych jest bardzo   czysta i zawartość szkodliwych związków w wodzie jak azotany czy fosforany jest praktycznie niewykrywalna. Dlatego też, każda wartość, np. NO3 którą wykaże test, przekracza dziesiątki a nawet tysiące razy to co znajdują zwierzęta w swym naturalnym środowisku.

 

     Akwarium zareaguje na niekorzystne warunki najczęściej wzrostem niechcianych  glonów, zamknięciem polipów u koralowców, a nawet ich obumieraniem. Ryby będą się stresować, zapadać na choroby i może dochodzić do ich nagłej śmierci.

     Jak dbać o czystość wody w akwarium, aby nie dochodziło do takich sytuacji   piszę w dziale Opieka nad Nano rafą. Również tam są rady jak dbać o właściwe parametry chemiczno – fizyczne wody.

Inne ważne parametry wody akwariowej, mające zdecydowany wpływ na kondycję  mieszkańców to zawartość związków wapnia i magnezu, jodu oraz twardość węglanowa i wartość pH.

     Do budowy szkieletu koralowców twardych, kośćca ryb, pancerzy bezkręgowców czy muszli ślimaków potrzebne jest wapno. Woda morska ma stały poziom ok. 420 mg/l. W akwarium przy coraz większej obsadzie i wzroście pożądanych glonów   wapiennych dających fioletowo-różowe zabarwienie skał, zawartość związków wapnia w wodzie akwariowej szybko ulega obniżeniu. Okresowe, krótkotrwałe wahania do wartości 320 – 340 mg/l nie mają zasadniczego wpływu na mieszkańców akwarium. Dlatego nie należy ulegać panice, ale szybko uzupełniać niedobór. Jednak spadek poniżej 300mg/l, nawet krótkotrwale może zdecydowanie wpłynąć na jakość akwarium zwłaszcza zdrowie koralowców. Objawy mogą być różne: koralowce mogą nie otwierać polipów i obumierać, może pojawić się glon nitkowy, cyjanobakterie. Ogólne wrażenie będzie bardzo niekorzystne.

 

     Twardość węglanowa – kH - powinna wynosić ok. 8º, zapobiega zbytnim wahaniom pH w akwarium. Ponadto wspomaga przyswajanie wapnia przez koralowce i jest jednocześnie elementem budowy szkieletu wapiennego. Również wytrąca się np. na elementach grzejnych. 

 

     PH wody morskiej to wartość 8,2, która ze względu na różną zawartość CO2   w wodzie akwariowej będzie różna w dzień i w nocy – w nocy będzie   spadać. Jest to proces naturalny i nie należy się tym zbytnio przejmować. Nawet, jeśli w ciągu dnia pH wody spada poniżej 8 to nie jest to powód do paniki. Dopiero stała tendencja od pH poniżej 7,7 powinna nas niepokoić. Jak zwykle wartość zbliżona do występującej w naturze powinna być naszym celem, ale przede wszystkim musimy określić jakie są wahania dobowe i w jakim okresie czasu mamy obniżone pH wody. Dopiero wtedy zastanówmy się nad przyczynami niższej wartości i ewentualnymi krokami w celu jej podniesienia. Bardzo ważne, aby były to środki długotrwałe, ponieważ skoki pH w krótkim czasie mogą przynieść więcej szkód niż niższe, ale trwałe pH w akwarium. Dostępne są dobre bufory i postępując zgodnie z instrukcją uzyskamy właściwy efekt. Zbytnie i długotrwałe odchylenia od normy będą skutkować gorszą   kalcyfikacją szkieletów koralowców oraz glonów wapiennych. Jednocześnie mogą przyrastać glony niższego rzędu co z kolei wpłynie na wygląd akwarium.

     Pierwiastek o którym jeszcze chciałem wspomnieć to magnez. Ma zasadnicze znaczenie dla przyswajania wapna przez bezkręgowce. Jego niska wartość może też powodować zawyżone odczyty wartości wapna w wodzie, nawet powyżej 500mg/l.

 

Podstawowe parametry wody

 

Parametr

Ca

KH

Mg

Ph

Zasolenie

Temperatura

Wartość

420 mg

8º -   10º

1280   mg

8,2

1,023

26º C

 

     Inne   pierwiastki, choć trudno zmierzyć ich koncentrację w wodzie powinny być   na określonym poziomie. W sposób naturalny są przyswajane przez organizmy w akwarium, czasem usuwane przez węgiel aktywowany lub zainstalowany odpieniacz.

     Z mojego doświadczenia dbajmy głównie o te parametry wody, które możemy zmierzyć. Pozostałe uzupełnimy podmieniając wodę w akwarium lub dodając specjalnie przygotowane preparaty do małych zbiorników wg zalecanych dawek.

DZIĘKUJEMY ORGANIZATOROM

ZA PODZIELENIE SIĘ Z NAMI SWOIMI WIELOLETNIMI DOŚWIADCZENIAMI ZWIĄZANYMI Z AKWARYSTYKĄ !

Powrót do strony głównej tutaj